Radruż - w cerkwi
|
W
istocie jest to płd.-wsch. część Roztocza. Klimaty tu niemal
takie jak w Beskidzie Niskim: zalesione wzgórza, zagubione w
lasach zarastające wioski, stare przydrożne kapliczki i cerkwie.
Wśród tych drewnianych wymieńmy cerkwie w Hrebennem, Woli Wielkiej i
Radrużu. Jest to zarazem teren zaludniony w niewielkim stopniu, jeden z
najcichszych i najspokojniejszych w kraju.
Roztocze
Południowe dzieli się na Rawskie,
Janowskie i Lwowskie. W granicach Polski znajduje się tylko
część Roztocza Rawskiego, zajmująca obszar pomiędzy miejscowościami:
Narol - Bełżec Hrebenne - Horyniec. Podobnie
jak w przypadku Roztocza Środkowego, również Roztocze Wschodnie ma
charakter wapienno-piaszczysty, jest jednak mniej rozczłonkowane. Tutaj
także znajdują się najwyższe wzniesienia. W części polskiej wspiąć się
można na wysokość ok. 390 m n.p.m.: (Krągły i Długi Goraj,
Wielki Dział).
Za najwyższe
wzniesienie polskiej części Roztocza uważa się
obecnie Długi Goraj (391,5 m n.p.m.) na Roztoczu Rawskim.
Znajdują się one na terenie Południoworoztoczańskiego Parku
Krajobrazowego. Krągły i Długi Goraj mają charakter ostańcowy,
wyraźnie odcinają się od otoczenia niczym wysokie kopce. Teren ten
charakteryzuje duża lesistość wynosząca ponad 60%. Wyjątkowe są buczyny
z płatami barwinka pospolitego. Spotkać można także lasy jodłowe.
Ciekawe są rezerwaty przyrody Źródła Tanwi (186 ha) koło Huty
Złomy, Młyńska Góra z buczyną karpacką koło Hrebennego oraz
chroniące jałowce: Sołokija (7,43 ha) w Dziewięcierzu i Jałowce
Lubyckie koło Huty Lubyckiej. Planowane są kolejne rezerwaty:
Jedlina, Dublen, Buczyna Horyniecka, Dahany, Kierniczki, Prusie i
Monasterz.
Dojechać można tu koleją.
Od północy będzie
to linia Rejowiec - Bełżec - Hrebenne. Od południa linia Przeworsk -
Hrebenne, skrócona
niestety w 2001 r. do trasy Przeworsk - Horyniec. Niestety, bo autobusy i busy rzadko tu
zaglądają i zamknięcie linii PKP mogłoby stanowić dla turysty
poważny problem.
|
| Wybrane znakowane trasy
turystyczne Szlaki rowerowe: 1. Centralny szlak rowerowy Roztocza, odcinek Bełżec PKP - Szalenik - Lubycza Królewska - Hrebenne PKP. 2. Trasy w rejonie Narola. Szlaki turystyczne piesze: 1. Historycznie pierwszy był żółty "południowy"
Susiec - Narol - Horyniec. Przechodził on różne intrygujące zmiany,
prowadząc
coraz to inną trasą, aż skrócono go do niewielkiego odcinka Susiec
PKP- Narol. Dzięki temu
straciła sens nazwa "południowy" bo
na Roztocze Południowe to on już nie prowadzi.
2. Dawną funkcję szlaku
"południowego" spełnia obecnie
szlak zielony
"im. św. Brata
Alberta": Horyniec PKP - Narol.
Po trąbie powietrznej z czerwca 1997 r. tu i ówdzie zniknął las,
a z nim i znaki szlaku. Został on jednak odnowiony, co związane było ze
zmianami w jego przebiegu. Na trasie należy spodziewać
się następujących atrakcji: zespół
klasztorny franciszkanów (jeszcze
w Horyńcu), kaplica leśna w Nowinach Horynieckich, wzgórze
Buczyna
(szlak wiedzie jego skrajem, natomiast na szczycie cmentarz z okresu I
wojny światowej), rezerwat
"Sołokija" w Dziewięcierzu
(chroni
stanowisko
jałowca pospolitego), murowana cerkiew w Werchracie, owaine
legendami wzgórze Monastyr
(o nim poniżej), wzgórze Wielki
Dział (390 m n.p.m.), Pizuny (pamiątka albertyńska, tu
urodziła się późniejsza siostra
Bernardyna Jabłońska)
no i Narol (że wspomnę o
ruinach pałacu Łosiów, znajdują się one wprawdzie
poza szlakiem, ale drogę znaleźć łatwo).
3. Szlak "wolnościowy" Tomaszów Lubelski - Bełżec
PKP
- Hrebenne PKP (znaki czerwone).
Po drodze
kilka atrakcji, że wspomnę o pięknych wąwozach Siedliska,
wzgórzu Krągły Goraj (390 m n.p.m.), czy o cerkwiach w Siedliskach
i Hrebennem (ta druga drewniana, wzniesiona w XVII w.).
|
|
4.
Szlak "po bunkrach
(schronach bojowych) z Linii Mołotowa" Hrebenne PKP
- Lubycza Królewska - wzniesienie Długi Goraj - Huta Lubycka - Nowe
Brusno - Horyniec PKP (znaki niebieskie). Nazwa
mówi sama za siebie. Po agresji na Polskę, wzdłuż granicy między
Niemcami
a Rosją, Sowieci wznieśli imponujący system umocnień, który
zachował
się jeszcze tu i ówdzie. Drogę do ciekawszych obiektów wskazują białe
kwadraty
z niebieskimi paskami. Uwaga! Niezwykle przydatne latarki! Poza
bunkrami
na szlaku także inne atrakcje. W okolicy wsi Teniatyska, w lesie przy
szlaku
widać cmentarz. Jak trochę się tu powłóczyć, to można znaleźć zawaloną
drewnianą cerkiew. W okolicy Lubyczy, też na cmentarzu,
warto
zobaczyć drewnianą
dzwonnicę przeniesioną tu właśnie
z Teniatysk. Nieco dalej, w
Kniaziach,
ruiny murowanej cerkwi z 1906 r..
5. Ścieżki dydaktyczne: w
rezerwacie "Źródła
Tanwi"
(Huta Złomy), w lesie "Za Niwą" (Horyniec),
czy Horyniec
- Nowiny Horynieckie.
|
| Ciekawostki. Jeżeli będziecie w Horyńcu (uzdrowisko), to
koniecznie trzeba udać się do pobliskiej (3 km) drewnianej cerkwi
w Radrużu. Powstała ona pod
koniec XVI w. i należy do
najciekawszych
tego typu obiektów w Polsce. Z Horyńca do Radruża najłatwiej dojść
szosą.
Jeżeli
będziecie w Werchracie to
koniecznie trzeba wybrać się na Monastyr (4 km). Zaprowadzą was
tam znaki zielone. Wzgórze Monastyr znajduje się w środku lasu,
jeszcze
przed wojną była tu wieś. Na szczycie wzgórza znajdują się ruiny
klasztoru
obrządku wschodniego. Według tradycji założono go w XIII w., zachowane
dokumenty wskazują jednak na XVII w. Obecnie można zobaczyć tu
pozostałości
murów, studni i przejść podziemnych. To jednak nie wszystko. W obrębie
dawnego klasztoru znajdują się jeszcze dwa cmentarze. Większy
tworzą
kamienne krzyże. Upamiętnia on żołnierzy poległych podczas stoczonej tu
w okresie I wojny światowej bitwy (inny tego typu cmentarz odnaleźć
można
na wzgórzu Buczyna pod Nowinami Horynieckimi). Drugi to
mogiła
oddziału
UPA z sotni "Bisa". To nadal nie wszystko. Idąc za szlakiem dalej, u
stóp
wzgórza, napotkamy pozostałości po jednej z pustelni Brata
Alberta
Chmielowskiego.
|
|
W
pobliżu Werchraty warto zobaczyć
jeszcze inne ciekawostki: uroczysko
Buczyna - nie mylić ze
wzgórzem
Buczyna pod Nowinami Horynieckimi (ruiny cerkwi,
1 km od
Monastyru), pomnik
przyrody "Diabelskie Kamienie",
murowany kościół (dawna
cerkiew)
w Werchracie, czy przepiękną drewnianą cerkiew we wsi Prusie.
Jeżeli chodzi o cerkwie, to koiecznie trzeba jeszcze wspomnieć o Woli Wielkiej (na zdjęciu), Łówczy, Płazowie, czy Krupcu. Odkryć można tu jeszcze wiele. Nie zdziwcie się, jeżeli w lesie z dala od jakiejkolwiek osady, znajdziecie: ruiny domu, cerkwi, czy betonowy bunkier w niezłym stanie. Baza
turystyczna.
Wskazany
namiot, ale można także (w sezonie) skorzystać z pola namiotowego w Horyńcu
(w pobliżu zalewu), szkół podstawowych w Hrebennem, Hucie Lubyckiej i Werchracie.
W tej ostatniej można także zatrzymać się w Diecezjalnym Ośrodku
Rekolekcyjno-Oazowym. Poza tym w Horyńcu
funkcjonują niewielkie
hoteliki, dość liczne są także gospodarstwa agroturystyczne.
|