|
Występujące
w dolinach roztoczańskich rzek małe wodospady zwane są lokalnie szumami,
szypotami, sopotami lub porohami. Ich historia sięga trzeciorzędu.
Wtedy to nastąpiło
wydźwignięcie wyżynnego obszaru Roztocza, przy jednoczesnym obniżeniu
Kotliny
Sandomierskiej. Na granicy obu krain powstała linia spękań
tektonicznych w
postaci skalnych uskoków. To są właśnie dzisiejsze szumy, ubarwiające
dna
przełomowych odcinków m.in. Jelenia, Tanwi, Sopotu i Szumu w
krawędziowej
części
Roztocza.
Rebizanty
- rezerwat
"Nad
Tanwią"
Wodospady
na Tanwi występują w kilku
seriach, z których
dwie najbardziej znane znajdują się w okolicy wsi Rebizanty. Idąc od
strony
mostu i szosy Susiec - Cieszanów, napotyka się najpierw tylko kilka
wodospadów,
a po przejściu przez łąkę dochodzi się do największej i najdłuższej
serii,
ciągnącej się na przestrzeni 400 m i liczącej aż 24 progi. Ich wysokość
nie
przekracza ok. 50 cm, a kierunki przebiegu NW-SE (azymuty) mieszczą się
w
przedziale 140-160°, zasadniczo prostopadle do nurtu Tanwi. Utworzono tu krajobrazowy
rezerwat przyrody
"Nad Tanwią". Przez jego teren prowadzi ścieżka dydaktyczna
(znaki czerwone), a ponadto szlaki turystyczne: Szumów (niebieski),
oraz
Południowy (żółty).
|

|
Szumy
na rzece Sopot tworzą dwie serie. Pierwsza, mniejsza i mniej
efektowna,
znajduje się nieopodal szosy we wsi Nowiny. Wodospady tworzą tu długą
na 110 m
serię, nie przekraczają przy tym 50 cm wysokości. O wiele ciekawsza
jest druga
seria, znajdująca się w pobliżu miejscowości Hamernia. To właśnie tu
utworzono krajobrazowy
rezerwat
przyrody "Czartowe
Pole". Rzeka tworzy w tym miejscu odcinek przełomowy o
długości przekraczającej 1 km, a jej wcięcie jest największe w
porównaniu z
pozostałymi dolinami rzek i potoków strefy krawędziowej Roztocza. Szumy
są tu
przy tym nieco bardziej "dzikie" niż na Tanwi, bardziej postrzępione,
nieregularne. Są też wyższe, najokazalszy z nich przekracza wysokość 1
m.
Specyficzną atrakcję stanowią ruiny murowanej papierni, wzniesionej
niegdyś
bezpośrednio na brzegu rzeki. W rezerwacie wytyczono niebieską ścieżkę
dydaktyczną. Na
rzece Szum (już sama nazwa wskazuje na obecność w dolinie rzeki
"szumów") skalne progi spotkać można poniżej ujścia Miedzianki, na
długości ok.
300 m. Azymuty wodospadów wynoszą tu 125-145°. W przełomowym odcinku
rzeki
dolina wyraźnie się zwęża, miejscami opada stromo po obu stronach
bezpośrednio
do wód Szumu. Obszar ten chroniony jest jako krajobrazowy
rezerwat przyrody "Szum".
Wyznakowano w nim niebieską ścieżkę poznawczą, a jego obrzeżem prowadzi
ponadto szlak czerwony Krawędziowy.
![]() Rybnica - wodospad na Potoku Łosinieckim Wodospad
na Potoku Łosinieckim odnaleźć można nieopodal drewnianego
młyna w
Rybnicy. Trafimy tu szosą prowadzącą z Suśca w kierunku Cieszanowa.
Docieramy
do mostu na Potoku Łosinieckim. Stąd można dojść do młyna drogą polną
odbiegającą od szosy na zach., jeszcze przed mostem. Na skraju lasu
skręcamy w
kolejną drogę w lewo - już prosto do młyna. Obserwacja progu z tej
strony jest
jednak dość niewygodna, ale dojście do niego z drugiego brzegu
utrudniają
chaszcze.
Wysoki na 2 m obiekt znajduje
się we wsch. części doliny potoku Dublen
koło Nowin Horynieckich (mniejszy także w zach. cześci doliny), odnaleziony przez Grupę Eksploratorów
Roztocza Południowego (GERP). Przepływ wody tu stosunkowo niewielki,
ale szum w każdym
razie słychać.
![]() Susiec - wodospad na potoku Jeleń
Wspomnieć trzeba także o wodospadach na
potoku Jeleń, największy - i najpiękniejszy - z nich ma ok. 1,5
m. Zobaczyć go można,
wędrując z Suśca
niebieskim szlakiem Szumów lub prowadzącym na tym odcinku tą samą trasą
żółtym szlaku Południowym. Ponadto wodospady można znaleźć
jeszcze na niektórych innych potokach i
rzekach
Roztocza. Są one jednak albo bardzo niewielkie (np. progi na Łówczance,
czy Różańcu), albo skała jest, ale wody przez nią płynie bardzo
mało (np. Kaskady Sopotu koło Dziewiecierza).
|