136 KOLEJEK WĄSKOTOROWYCH NA ROZTOCZU

Wielkie podziękowana dla Jarka Szczuryka vel Szczerby (zwanego "Księżycem nad Gieesem", za ponad 20 wąskotorówek i schematyczną mapę kolejek) oraz Huberta Chwedyka (kolejki na Zamojszczyźnie), Rafała Kapicy (za serię wnikliwych uwag), Andrzeja Tajcherta (również za wiele uwag, szczególnie w odniesieniu do wąskotorówek w Lasach Janowskich), a także dla Mariusza Borkowskiego (kolejka nałęczowska),"Jaraska" z GTR (Narol, fabryka wapna w Bełżcu), Grześka Krzaka, Zdzicha Kubraka (Ruda Różaniecka, Lubaczów), Pawła Rydzewskiego (4 kolejki), oraz Grzegorza Saczka (Róźin).

Transport kolejowy w Polsce zamiera, a szkoda. W szczególności problem ten odnosi się do kolejek wąskotorowych. Czy tak być musi? Niekoniecznie. Weźmy przykład słynnej kolejki bieszczadzkiej (obecnie użytkowany szlak: Przysłop - Cisna - Wola Michowa). Gdy władały nią "czynniki oficjane", przynosiła straty i została zlikwidowana. Gdy potem zajęła się nią prywatna Fundacja Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej w Cisnej nagle ta sama wąskotorówka zaczęła na siebie spokojnie zarabiać i to wyłącznie w ruchu pasażerskim. Dalszy komentarz jest zbyteczny.

Najstarszą wąskotorówką w Polsce (w obecnych granicach) jest kolejka bieszczadzka (a właściwie to system kolejek). Podstawową trasę z Nowego Łupkowa do Cisnej otwarto w 1898 r.

Wąskie żelazne szlaki były oczywiście także na Roztoczu. Kilka z nich to trasy bardzo krótkie, gdzie nie było nawet lokomotyw, a wagoniki ciągnęły konie, a czasem ludzie. Były jednak także trasy znacznie dłuższe. Tropienie wąskich szlaków na tym terenie to trudne zadanie. Gdy jedne z nich powstawały, inne ulegały likwidacji. Dlatego też nie ma jakiejś jednej mapy, na której wszystkie kolejki byłyby zaznaczone. Trzeba dotrzeć do map z różnych okresów, polskich i austriackich, a czasem jedynym śladem pozostają notatki zawarte w książkach.

Poniższy wykaz obejmuje kolejki, o których istnieniu udało mi się znaleźć wiarygodne informacje. Niektóre z nich nie były dotąd prezentowane (zarówno w druku, jak i w Internecie).
Opisywany obszar obejmuje Roztocze (polskie i ukraińskie) oraz krainy przyległe, położone w pobliżu szlaków kolejowych: Dęblin - Łuków - Lublin, Dęblin - Lublin - Rejowiec - Zawada - Zwierzyniec - Bełżec - Munina - Leżajsk - Rozwadów - Kraśnik; Zawada - Hrubieszów Miasto - Włodzimierz Wołyński, Zwierzyniec - Rozwadów, Hrebenne - Rawa Ruska - Lwów, Lwów - Sokal - Włodzimierz Wołyński.
Numery poszczególnych wąskotorówek zostały przypisane nie tylko trasom głównym, ale także ważniejszym bocznicom (niektóre z nich posiadały nawet własny, niezależny, tabor).

Do dziś na opisywanym obszarze funkcjonują dwie duże czynne wąskotorówki: Nałęczowska, oraz kolejka Przeworsk - Dynów.

Jadąc na Roztocze pociągiem z Warszawy mijamy stację Nałęczów. Nieco z boku znajduje się, widoczna z okien pociągu stacja Nałęczów Wąskotorowy. Część trasy tej kolejki (Nałęczów - Karczmiska) jest wykorzystywana do dziś. Odbywają się na niej przewozy turystyczne pociągiem "Nadwiślanin" (w składzie jest bar, a na polanie w pobliżu Karczmisk urządzane jest ognisko), ciekawe są także pociągi pielgrzymkowe do Wąwolnicy. Adres internetowy nkd.w.interia.pl

4. Karczmiska - Kolonia Szczekarków - Wilków - Kolonia Wilków.
5. Są plany, aby dobudować jeszcze odcinek toru doprowadzający do brzegu Wisły. W ten sposób odtworzono by pierwotną trasę z Karczmisk, sięgającą do Kępy Choteckiej.

6/7. Zlikwidowane bocznice do powyższej trasy: Kolonia Szczekarków - Zagłoba (6), oraz do cegielni w kolonii Szczekarków (7). Ta pierwsza nawiązuje do pierwszego szlaku omawianej kolejki,  otwartego w 1900 r. Wagony ciągnęły wówczas konie.

Inne dawne trasy w pobliżu szlaku Dęblin - Nałęczów - Lublin - Rejowiec - Chełm - Dorohusk

25/26. Wąskotorówka cukrowni Milejów: Nasutów - Jawidz - Łęczna - Jaszczów (25)  + bocznice, jedna z nich prowadziła do miejscowości Ciechanki (26).
27. Kolejka gorzeni Łysołaje w okolicy Kolonii Stróże k. Jaszczowa.
28. Kolejka cukrowni Trawniki

Ponadto funkcjonowały jeszcze m.in. kolejki: z Motycza do granicy Galicji (omawiana poniżej odnośnie tras w pobliżu szlaku Lublin - Rozwadów), oraz trasy Trawniki - Bełżec i Chełm - Zwierzyniec - Biłgoraj (omawiane poniżej w dziale Rejowiec - Bełżec).

34. Poza omowionym już szlakiem kolejki nałęczowskiej jest jeszcze jedna trasa, na której nadal można spotkać pociąg. To kolejka Przeworsk - Dynów (49 km, kursuje tu "Pogórzanin"), prześwit torów 750 mm. Owszem, to już nie Roztocze, ale dawne pociągi osobowe z Zamościa i Bełżca kursowały właśnie do Przeworska, no i sam Przeworsk znajduje się na trasie dużej kolejowej pętli roztoczańskiej (Lublin - Rejowiec - Bełżec - Przeworsk - Rozwadów - Kraśnik - Lublin). Bodaj największą ciekawostką jest wykuty w skale tunel w Szklarach, który ma drewniane bramy. Również widoki na wzgórza w rejonie Dynowa też niczego sobie. Ruch musiał tu być kiedyś duży, np. murowany dworzec w Kańczudze jest większy niż wiele stacji przy kolejach normalnotorowych. Oficjalna strona kolejki: www.waskotorowka.prv.pl
35. Bocznica do cukrowni Przeworsk.

Najbardziej znaną była na pewno kolejka w Lasach Janowskich i Puszczy Solskiej: Lipa - Łążek Ordynacki - Bukowa - Biłgoraj - Zwierzyniec. Prześwit torów: 600 mm, a od 1964 r. 750 mm. Do tej trasy mam sentyment szczególny, bo to pierwszy zlikwidowany wąski szlak kolejowy, po której zacząłem chodzić pieszo. Miejscami zwykła leśna droga, miejscami wyraźny nasyp. Tu i ówdzie sterty podkładów i śrub, drewniane mostki nad potoczkami. Jedyne w swoim rodzaju wrażenia!  Warto dodać, że istniał projekty przedłużenia trasy do Tarnogrodu. Uwaga! Po wojnie szlakiem Lipa - Biłgoraj zarządzały Lasy Państwowe, a trasą Biłgoraj - Zwierzyniec PKP.

36. Najpierw, w 1914 r.,  powstał odcinek Biłgoraj - Zwierzyniec <MAPA>. Pierwotnie była tu kolejka carska, zwinięta jednak później przez samych Rosjan. Kolejne tory położyli Austriacy w 1916 r., a istotnej modyfikacji przebiegu w rejonie Hedwiżyna dokonano w 1919 r. (pierwotnie szlak wiódł lasami na płn. od szosy biłgorajskiej, później poprowadzono go tutaj wzdłuż niej). Koniec żywota kolejki nastąpił na początku lat 70. XX w., gdy zapadła decyzja o budowie kolei normalnotorowej (do Biłgoraja poprowadzono ją jednak nieco inaczej, a dalej zupełnie inaczej - bo nie do Lipy, a do Stalowej Woli). Wróćmy do torów wąskich.

37. Kolejny fragment kolejki powstał na przeciwległym końcu puszczy. Mowa tu o szlaku Lipa - Łążek Ordynacki, budowanym przez Niemców w okresie II wojny światowej.

Zbudowano więc jedną z najdłuższych tras wąskotorowych, poprowadzona przez malownicze Lasy Janowskie. Odcinek Bukowa - Biłgoraj funkcjonował jedynie 10 lat, znacznie dłużej utrzymywano ruch na trasie Lipa - Łążek Ordynacki - Bukowa.

Potem przyszedł czas likwidacji. Ostatni fragment kolejki skasowano ok. 1993 r. Chodzi tu o rejon Lipy i trasę od normalnotorowej bocznicy PKP przy moście nad Złodziejką do tartaku.

40. Na marginesie, w rejonie Lipy istniał niegdyś całkiem pokaźny układ bocznic, zasługujący na oddzielne wyróżniene w zestawieniu.

47. W rejonie Biłgoraja i Hedwiżyna prowadzono także krótkie tory boczne do lasu, likwidowane po zakończeniu pozyskiwania drewna.
Zdjęcia z końcowego okresu funkcjonowania kolejki znajdziesz tu!

Podstawowe znaczenie miała tu kolejka Lipa - Biłgoraj - Zwierzyniec (omówiona powyżej), ponadto funkcjonowały jeszcze następujące trasy:

56. Kolejka konna w cegielni Ruda, nieopodal Janowa Lubelskiego.

57. Kolejka Nisko - Janów Lubelski (na jej temat są sprzeczne informacje, najprawdopodobniej faktycznie istniałą, ale tylko przez kilka miesięcy, była to austriacka kolejka polowa).

59. Kolejka w kamieniołomie w Łysakowie,  na płn. skraju Lasach Janowskich. Wedle dostępnych danych nie miała ona połączenia z kolejką Lipa - Łążek Ordynacki, ani z normalnotorowym szlakiem Kraśnik - Rozwadów. Służyła prawdopodobnie tylko do transportu kamienia w obrębie kamieniołomu, a odnajdziemy ją jeszcze na mapach Głównego Geodety Kraju z lat 70. XX w.
60. Króciutka kolejka funkcjonowała również w Zaklikowie. Zaczynała się na normalnotorowej stacji PKP i odbiegała na płn.-wsch. przez jezdnię. Zapewne wykorzystywana była przez jakiś zakład, być może rolę lokomotyw pełniły tu konie.
61. Może trochę dalej, ale jednak nadal w interesującym mnie regionie: okolice Radomyśla nad Sanem i krótka kolejka w cegielni w Grabczynach.

Ponadto funkcjonowała kolejka z Nasutowa przez Bystrzycę i Łęczną do Jaszczowa. W tym wykazie dodałem ją do tras odnoszacych się do okolic szlaku Lublin - Chełm.

70. Kolejka carska: Chełm - Zwierzyniec - Biłgoraj (750 mm). Jej środkową część stanowiła kolejka ordynacka Płoskie - Zwierzyniec,  do której dobudowano szlaki Chełm - Sielec - Horodysko - Siennica - Krasnystaw - Wierzba - Zamość - Płoskie, oraz Zwierzyniec - Biłgoraj <MAPA>. Trasę  wybudowano w 1914 a rozebrano już w 1915 r. Był też projekt połączenia Zwierzyńca i Iłżą.

Najwięcej problemów jest jednak z kolejkami austriackimi. Zmorą tropicieli są kolejki "przenośne”, składane i rozkładane tu i ówdzie, w miarę potrzeb. Śladów po nich nie uświadczysz.
71. Zmorą są także kolejki, które utrzymały się nieco dłużej, ale za to poprowadzono je miejscami bez nasypu! Jedną z nich była trasa Bełżec - Tomaszów Lubelski - Zamość - Wólka Orłowska - Krasnystaw - Trawniki (aż 119 km !!!), którą wybudowano w 1915 r., a więc jeszcze przed powstaniem szlaku normalnotorowego Rejowiec - Zawada - Bełżec. Na odcinku Zamość - Krasnystaw pewną pomocą był nasyp po kolejce carskiej Chełm - Zwierzyniec, którą uprzednio zdemontowali sami Rosjanie.  Najbardziej niesamowite miejsce na całej trasie to jedyny w swoim rodzaju potężny drewniany most w pobliżu miejscowości Ruszów. Szkoda, że go już nie ma. Przebija nawet most obecnej kolei normalnotorowej na Wolicy (dopływ Wieprza) w pobliżu Krasnegostawu. Kolejkę z Trawnik zamknięto już w 1916 r.
72. Wybudowanie normalnotorowej linii Rejowiec - Bełżec podcięło bytowanie kolejki Bełżec - Trawniki. Mimo to pojawił się całkiem nowy odcinek "wąski”. Stare tory utrzymano pomiędzy Bełżcem a Tomaszowem (w pobliżu torowiska przechodzi czerwony pieszy szlak "wolnościowy”), a do nich "dodano" szlak do Tarnawatki i Bud Dzierążeńskich (pisownia oryginalna).

74/76. Przedłużono ją następnie (w rejonie tzw. Szlengiertówki) do Obroczy (71), a stąd prowadził dwie nitki: Zwierzyńca (72) i Górecka (73) - także 750 mm.

78. Kolejka Klemensów - Wysokie (600 mm) <MAPA>. Od normalnotorowej linii Zawada - Bełżec dom cukrowni w Klemensowie prowadzi normalnotorowa bocznica, a zaczynający się tu niegdyś szlak wąski miał nastepujący przebieg:  Klemensów cukrownia - Tworyczów - dalej przez pola na płn. od Czernięcina i Turobina do Wysokiego.

83. Ruskie Piaski - Wierzbica koło Żółkiewki (600 mm) <MAPA>. Najpierw odcinek leśny, potem most na Wieprzu, a dalej nasyp wiódł polami na płn. od wsi Staw i Mościska - do Wierzbicy.

84/87. Kolejki w Zwierzyńcu. Podstawowa trasa łączyła fabrykę wyrobów drzewnych z tartakami, browarem, elektrownią i terpentyniarnią, ale był też tor ze wspomnianej fabryki do kamieniołomów na Róźinie. Ponoć w tym ostatnim przypadku wagony popychane były ręcznie. W sumie kolejki w Zwierzyńcu miały aż 4 nitki!

88. Ok. 1922 r. szlaki te zostały połączone z linią Zwierzyniec - Biłgoraj. Warto wspomnieć, że w rejonie stacji Zwierzyniec Wąskotorowy było w 1958 r. aż 19 torów!
89. Krótka kolejka wąskotorowa prowadząca z okolic obecnej stacji Józefów Roztoczański do dawnej kopalni kamienia we wsi Potok Senderki <MAPA>.
90. Krótka kolejka wąskotorowa od normalnotorowej stacji Nowiny do Kamieniołomu Nowiny (okolice Suśca) <MAPA>. Tam gdzie kończy się peron nieczynnnej obecnie stacji Nowiny - zachował się kamienny murek wąskotorówki. Jej trasa robi wrażenie, bo wiedzie na dość stromą, jak na kolejowe warunki, wierzchowinę (za to z powrotem było już z górki). Nasyp częściowo zaorany, zachowały się jednak tu i ówdzie jego fragmenty. Fajnie wygląda odcinek w lesie (tu spotkamy znaki szlaku pieszego "krawędziowego”, czerwonego). No i sam kamieniołom na Krzyżowej Górze jest godzien uwagi.
91. Puszczańska kolejka Susiec - Głuchy (Borowe Młyny). Przed 1939 r. jej jeszcze nie było, odnajdziemy ją na wczesnopowojennej mapie 1:25 000, a na późniejszych arkuszach jej już nie będzie! Typowa gospodarcza kolejka leśna. Początek nieco na płd. od obecnej stacji PKP, stąd wzdłuż głównej drogi do kościoła i dalej już przez lasy. Koniec podstawowej trasy w pobliżu nieistniejącej wsi Kozaki i istniejącej osady Borowe Młyny (Głuchy, część Borowca). Szerokość toru wynosiła tu 600 mm, długość 19 km, a liczba wagonów - 32. Na stanie nie było lokomotyw, czyli była to kolejka konna! Zlikwidowano ją do 1954 r.

93. Krótka kolejka w Rudzie Różanieckiej prowadząca od gorzelni do mostku na Różańcu. To jedna z tych tras, gdzie nie było lokomotyw.

Pierwotnie, w II połowie XIX w., było ledwie 25 km torów w rejonie Nieledwi. Potem tory sięgały już znacznie dalej. Prześwit torów: 750 mm. co ciekawe, gdy jedne odcinki budowano - inne ulegały czasem likwidacji (np. szlak Poturzyn - Witków - Kryłów znajdziemy na mapach przedwojennych, a szlak Łaszczów - Witków tylko na powojennych). Jedyny zachowany fragment torowiska (wpisany na listę zabytków) to obecnie trasa Werbkowice - Hrubieszów.

102. Uchnów - Hrubieszów Wąsk. <MAPA1><MAPA2>, przez Byków, Łaszczów i Werbkowice, 65 km. Jeżeli wybierzecie się do Rawy Ruskiej, to tam na stacji w rozkładzie jazdy znajdziecie m.in. kursy do Sokala. Na tej trasie znajduje się Uchnów i właśnie w Uchnowie zaczynała się najdłuższa trasa kolejki hrubieszowskiej. Co wielce ciekawe, do kolei normalnotorowej Zawada - Hrubieszów wąskotorówka docierała już w Werbkowicach. Po torze normalnym jest stąd jeszcze do Hrubieszowa 13 km. Zwykle, gdy wąskotorówka osiągała tor normalny, jej szlak się kończył. Pod Hrubieszowem było jeszcze inaczej. Z Werbkowic pociągnięto bowiem alternatywnie tor wąski, a trasa liczyła 12 km. I jeszcze coś: wąskotorowa stacja w Hrubieszowie była zupełnie gdzie indziej niż stacja normalnotorowa!

103. Wąski tor leciał także z Hrubieszowa jeszcze dalej przez Horodło i Uściług do Włodzimierza Wołyńskiego. Informacja ta występuje w literaturze, nie udało mi się jednak odnaleźć mapy, na której szlak byłby zaznaczony.

105/106. Na wysokości wsi Czerkasy odbijał tor na wschód szlaku Łaszczów - Witków <MAPA>. Po drodze była krótka bocznica do wsi Telatyn.

108. Werbkowice - Kosmów  - Witków <MAPA>.
109/110. Szlak ten miał dwie odnogi, z których jedna, w okolicy Dąbrowy Masłomęckiej, prowadziła do cukrowni Mircze.
111. Ostatnia stacja węzłowa przed Hrubieszowem to Gozdów. Odbijała tu, tym razem na zach., kolejna trasa boczna Gozdów - Wojsławice <MAPA>, przez Nieledew i Uchanie, 38 km.
112. Inna kolejka Hrubieszowska prowadziła z Hrubieszowa do cukrowni w Strzyżowie (16 km) <MAPA>. Wzdłuż całkiem sporej części nasypu prowadzi znakowany szlak turystyczny (tzw. „nadbużański”, czerwony). Na jego trasie zobaczyć można - ale tylko w jednym miejscu - ocalałe tory wąskotorówki. Zostały one tak zatopione w asfalt, że nie dało się ich wyciągnąć.
113. To jeszcze nie wszystko. Wspomnieć trzeba o trasie bocznej od linii Hrubieszów - Strzyżów, czyli o szlaku Dziekanów - Szpikołosy - leśniczówka Liski (okolice wsi Matcze) - lasy w okolicy wsi Strzelce <MAPA>. Odnośnie końca trasy, to chodziło zapewne o jakiś tartak.
114. I jeszcze kolejka gospodarcza Cześniki - Horyszów (od normalnotorowej linii Zawada - Hrubieszów).
Sieć hrubieszowskich kolejek wąskotorowych w II połowie XX w. systematycznie ograniczano, a ruch na niej ostatecznie zamknięto w 1991 r., ale już rok później ocalałe fragmenty torowisk wpisano na listę zabytków.

Tu i ówdzie na dawnych nasypach nadal zobaczyć można podkłady

Dawne kolejki w pobliżu Hrebenne - Horyniec - Lubaczów - Jarosław - Munina

115. Kolejka w Horyńcu w obrębie parku zdrojowego. Trasa była krótka i nie przekraczała 50 metrów. Po torach wożono zużytą borowinę z zakładu przyrodoleczniczego.
116. Kolejka w Lubaczowie z tartaku do stacji kolejowej.
Kolejka w Lasach Sieniawskich <MAPA>. Właściciele majątków czasami inwestowali w wąskotorówki, jednak nie o krajobrazy tu chodziło, a o potencjalne znaczenie gospodarcze w transporcie towarów, np. drewna (jedna z takich dawnych majątkowych kolejek do dziś jeździ, tyle, że nie na Roztoczu: mam tu na myśli wspominaną powyżej kolejkę nałęczowską). Trasy:
117/118. Surochów - Piwoda - Łapajówka - Radawa - Czerce/Miłków.  W niektórych źródłach łaczy się kolejkę ze wsią Szówsko, w rzeczywistości wieś ta znajdowała się jedynie w pobliżu, na zach. od szlaku. Długość kolejki 34 km, prześwit torów 750 mm. Kolejkę zlikwidowano do 1950 r., a w taborze była przynajmniej jedna lokomotywa parowa.
Początek trasy przy przystanku Surochów na normalnotorowej linii Rozwadów - Przeworsk, należącej do dużej kolejowej pętli roztoczańskiej. Co ciekawe, tory wąskie zaczynały się na płd-wsch. krańcu stacji, następnie przecinały (!) tor normalny i dopiero wtedy rozpoczynał się odcinek prowadzący w kierunku Lasów Sieniawskich.
Na płn. od Radawy kolejka rozwidlała się. Pierwsza trasa boczna wiodła na zach. na skraj Lasów Sieniawskich - do przysiółka wsi Czerce o nazwie Chodanie.
Natomiast druga odnoga była dość kręta i doprowadzała w rejon Miłkowa (do samej wsi jednak nie dochodząc).
Fragmentem nasypu kolejki prowadzi ścieżka dydaktyczna Lasów Państwowych Radawa - Łapajówka. Rzecz ciekawa, choć tuż co obok leci teraz szosa. Kolejny jej fragment dawnego torowiska (prowadzący do Miłkowa) przecina się jadąc w kierunku innej ścieżki dydaktycznej - "Na Laszce”.
Z czasem dobudowano jeszcze dwie odnogi kolejki:
119. Pierwszą, trochę niespodziewaną, prowadzącą od okolic wsi Koniaczów (koło Woli Szówskiej) do normalnotorowej linii Rozwadów - Przeworsk, a dokładniej mniej więcej do połowy odcinka pomiędzy stacjami Surochów a  Bobrówka.
120. Druga trasa boczna prowadziła z Koniaczowa do cegielni na przedmieściach Jarosławia (Sobiecin).

Nasyp dawnej kolejki janowskiej w rejonie Dąbrowicy (okolice Biłgoraja)

Dawne kolejki w pobliżu szlaku Munina - Przeworsk - Leżajsk - Rozwadów
Najważniejsza jest tu, opisywana powyżej oddzielnie, nadal czynna kolejka Przeworsk - Dynów.  Ponadto, w aspekcie kolejek zlikwidowanych, można wskazać na następujące trasy:
121. Wąskotorówka Chorzelów - Nowa Dęba.
122. Kolejka Rudnik - Stróża.
123. Kolejka przemysłowa w Nowej Sarzynie. Początek pomiędzy stacjami Nowa Sarzyna Kolonia a Nowa Sarzyna, na normalnotorowej linii Przeworsk - Rozwadów, będącej częścią dużej roztoczańskej pętli kolejowej.
124. Szlak Łętownia PKP - Łetownia wieś (okolice Wilczego Dołu). Jeszcze jedna trasa w pobliżu szlaku Przeworsk - Rozwadów.
125. Kontunuując tematykę doliny Sanu, nadal jednak w pobliżu Roztocza i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, wspomnę jeszcze o kolejce z Grabowca do Radymna. Łączyła ona zakład betoniarski z koleją normalnotorową.
126. Wąskotorówka w tartaku w Nisku.
127. Kolejka Rozwadów - Tarnogród - Zamch - Cieszanów. Pojawia się w literaturze, jednak według moich informacji tej linii nigdy nie ukończono.  Zachowane ślady odnoszą się do Tarnogrodu.

I jeszcze wycieczka na Ukrainę:

Dawne kolejki w pobliżu szlaku Hrebenne - Rawa Ruska - Lwów
128. Kolejka w nasycalni podkładów w Rawie Ruskiej (4 km).
129. Kolejka kamieniołomu w Dubrowce.
130. Kolejka nad stawami w rejonie Lelechivki. Pierwotnie miała charakter wąskotorowy, potem zostałą przekuta jako część "standardowego" szlaku Lwów - Jaworów.
131. Kolejka, a właściwie to tramwaj wąskotorowy we Lwowie (prześwit torów: 1000 mm), funkcjonował w latach 1880-1906.
132. Dawna kolejka dziecięca (!!!!) we Lwowie (2,2 km).
131. Krótka kolejka przemysłowa w pobliżu przedwojennej stacji Peresnkówka w rejonie Lwowa.

Dawne kolejki w pobliżu szlaku (Hrubieszów) - Włodzimierz Wołyński - Sokal - Rawa Ruska
O część tej trasy zahaczała sieć kolejki hrubieszowskiej, m.in. w rejonie Uchnowa (patrz w odpowiendim dziale powyżej).
133/135. Po drugiej stronie Bugu funkcjonowała ponadto wąskotorówka Uściług - Stężarzyce (Stienżariczi) <MAPA> (133), która w lesie rozgałęziała się jeszcze w dwóch kierunkach (krótkie odcinki na wsch. i na zach., 134 i 135). Została zbudowana przez Lasy Państwowe po likwidacji szlaku Uściług - Włodzimierz Wołyński.
136. Kolejka Iwanicze - Zawidów.

---

W ostatnim okresie na temat lubelskich wąskotorówek ukazało się kilka ciekawych pozycji. Warto po nie sięgnąć:
C. Becker, H. Pochadt, Wojskowa kolej polowa Bełżec - Trawniki, artykuł zamieszczony w "Świecie kolei" nr 11/2002.
H. Chwedyk, Koleje wąskotorowe Ordynacji Zamojskiej, Zamość 2006 r.
D. Kawałko, Kolej na Zamojszczyźnie, artykuł zamieszczony w "Zamojskim Kwartalniku Kulturalnym" nr 3-4/2004 r.
M. Kucharski, Z. Tucholski, J. Wardęcki, Leśna kolej wąskotorowa w Lasach Janowskich, folder, Warszawa 2000.
J. Szczuryk vel Szczerba, Koleje wąskotorowe Ziemi Lubelskiej, artykuł zamieszczony w "Świecie kolei" numer 4/2007. Byłem jednym z konsultantów tej pracy.
B. Prokopiński, Kolej Twierdzy Lublin, artykuł zamieszczony w "Świecie kolei" 11/2007.
A. Tajchert, Koleje wąskotorowe Zwierzyniec - Biłgoraj, Łódź 2007.
A. Tajchert, Kolej wąskototorowa w Biłgoraju, artykuł zamieszczony w "Świecie kolei" nr 4/2005.
Z. Tucholski, M. Kucharski, Kolej leśna Lipa - Biłgoraj 1941-1983, Zamość 2009.
Ponadto polecam stronę internetową Linie kolejowe na Roztoczu w Lasach Janowskich i Puszczy Solskiej (w ramach serwisu Roztocze Południowe i okolice), autorstwa Pawła Rydzewskiego.

---

Roztoczańskie tematy
Na Roztocze koleją